Przeskocz do treści

Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach

Wincenty Witos (1874–1945), urodzony w Wierzchosławicach pod Tarnowem, równolegle z rozwojem swej kariery politycznej układał swoje sprawy osobiste w rodzinnej wsi. W 1899 roku ożenił się z Katarzyną Tracz, która w posagu wniosła kilka morgów ziemi. To właśnie na niej w 1913 roku, niecały kilometr od rodzinnej chałupy, wybudował własną zagrodę. Nowa zabudowa nie tylko znacząco polepszyła warunki bytowe Witosa i jego rodziny, ale także z czasem przerodziła się w główny ośrodek ruchu ludowego w Polsce.

WIERZCHOSŁAWICE_dom W. Witosa, fot. M. Jałoszyńska MIK 2016 (13)
Muzeum W. Witosa w Wierzchosławicach, fot. M. Jałoszyńska MIK 2016 CC BY NC ND

Z początkiem lat 30. XX wieku, kiedy Witos jako oskarżony stanął przed sądem w tzw. procesie brzeskim (1931–1932), przekazał gospodarstwo swej jedynej córce, Julii. Po jej śmierci zagrodę przejęła wnuczka Witosa – Joanna Steindel.

Powołanie Muzeum Wincentego Witosa było możliwe dzięki działaniom rodziny i grupy działaczy ludowych, na czele ze Stanisławem Mierzwą – bliskim współpracownikiem Witosa. To właśnie oni zapoczątkowali tradycję odwiedzin grobu Wincentego Witosa (pochowanego na cmentarzu w Wierzchosławicach), która jest do dziś kontynuowana pod nazwą Zaduszek Witosowych. Obecnie muzeum biograficzne Wincentego Witosa jest jednym z oddziałów Muzeum Okręgowego w Tarnowie.

Na dawne gospodarstwo Wincentego Witosa składa się drewniany dom, stajnia, dwie stodoły i piwniczka. Układ drewnianej zabudowy ma kształt czworokąta. W latach 1995–1997 zabudowania zostały poddane gruntownemu remontowi, który przywrócił pierwotny wygląd budynków oraz pozwolił na przystosowanie ich do potrzeb muzealnych i biurowych.

Wnętrza domu rodziny Witosa zachowały oryginalny wygląd i wyposażone są w autentyczne meble, sprzęty kuchenne, dokumenty i pamiątki po zmarłym polityku i jego rodzinie.

W budynku dawnej stajni, na wystawie fotograficznej, przedstawiono życie i działalność polityczną Witosa, a także historię powstania muzeum i działalność Stanisława Mierzwy.

Swój pierwotny charakter zachowała także jedna ze stodół (tzw. większa), w której zgromadzono narzędzia i sprzęty rolnicze, niezbędne mu przy prowadzeniu gospodarstwa.

W mniejszej stodole znajduje się stała wystawa sztandarów ludowych, pochodzących niemal ze wszystkich etapów organizacyjnych polskiego ruchu ludowego.

Deszczyński M. P., Wincenty Witos, Warszawa 2009. Olejniczak M., Witos, Warszawa 2012. O Wincentym Witosie: relacje i wspomnienia, zebr. i oprac. Borkowski J., Warszawa 1984. Witos W., Moje wspomnienia, t. I–IV, Warszawa 1978. Zakrzewski A., Wincenty Witos, Warszawa 1977. Zakrzewski A., Wójt z Wierzchosławic, Warszawa 1984.

Dwór w Modlnicy (najedź kursorem myszy na zdjęcie, aby uaktywnić strzałki nawigacyjne)