Archiwum Państwowe w Krakowie

Archiwum, noszące obecnie nazwę Archiwum Państwowego w Krakowie, rozpoczęło działalność 2 września 1878 r. jako Krajowe Archiwum Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie. Po 1918 r. przyjęło nazwę Archiwum Ziemskie, a w 1936 r. Archiwum Państwowe. W 1952 r. włączono do niego powstałe w czerwcu 1887 r. archiwum miejskie Krakowa (Archiwum Aktów Dawnych Miasta Krakowa).

ARCHIWUM PAŃSTWOWE W KRAKOWIE, fot. M. Klag (MIK, 2004) CC BY SA 3.0

Dzięki połączeniu zasobów tych dwóch archiwów zbiór Archiwum Państwowego stał się niezwykle bogaty. Znajdują się tu m.in. najstarsze plany i widoki Krakowa, grafiki, karty pocztowe i prasa konspiracyjna z okresu II wojny światowej. Do najważniejszych zespołów należą akta miasta Krakowa (od 1257 r.), staropolskie księgi sądowe grodzkie i ziemskie oraz historyczne archiwa rodów magnackich: Potockich, Lubomirskich, Tarnowskich i innych. Archiwum ma charakter otwarty i wciąż gromadzi materiały, przede wszystkim dotyczące historii miasta i regionu, a także dawnych ziem wschodnich Rzeczypospolitej. Pod względem wielkości zasobu i wartości zgromadzonych źródeł, archiwum krakowskie należy obecnie do najważniejszych archiwów państwowych w Polsce.

Bogatą historię ma budynek przy ul. Siennej 16, który pełni dziś rolę głównej siedziby Archiwum Państwowego w Krakowie. Został on wzniesiony w latach 1761-1763 dzięki fundacji archiprezbitera kościoła Mariackiego Jacka Łopackiego, jako szpital ubogich parafii mariackiej pw. św. Rocha. W czasie konfederacji barskiej (1768) budynek zajęli Rosjanie na szpital wojskowy; również w 1790 r. władze Krakowa urządziły w nim szpital. W okresie autonomii był użytkowany przez Kasę Oszczędności Miasta Krakowa. Po przeniesieniu Kasy do nowego gmachu przekazano go w 1887 r. archiwum miejskiemu.

Narożną kamienicę przy zbiegu ulic Siennej i św. Krzyża zaprojektował architekt Franciszek Placidi. Jest ona piętrowym budynkiem o skromnej i płaskiej dekoracji ścian, nakrytym mansardowym dachem z ozdobnymi lukarnami (okienkami oświetlającymi poddasze). Stojąca na narożniku budynku figura św. Rocha przypomina o pierwotnym przeznaczeniu kamienicy i fundacji archiprezbitera Jacka Łopackiego. Do wnętrza budynku prowadzi wejście obramione prostym, kamiennym portalem. W środku warto obejrzeć wewnętrzny dziedziniec ze studnią, pochodzącą prawdopodobnie z czasów budowy kamienicy, oraz fontannę z lat 30. XX w.

Tekst: B, Sanocka (2008)

Licencja CC-BY-SA 3.0

Archiwum Państwowe w Krakowie

Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa
Autor : Michał Rożek
Wydawnictwo : PWN
Miejsce wydania : Warszawa, Kraków, 1993

Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa
Autor: Michał Rożek
Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN
Miejsce wydania: Warszawa, Kraków, 2000

Zwiedzamy Kraków: przewodnik turystyczny
Autor: Michał Rożek
Wydawnictwo: PTTK „Kraj”
Miejsce wydania: Warszawa, Kraków, 1989

Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa
Autor : Michał Rożek
Wydawnictwo :  [Wyd. 2]. – Wydawnictwo Naukowe PWN. Oddział. – 718 s. : il., pl. ; 21 cm.
Miejsce wydania : Warszawa, Kraków, 1997

Przewodnik po zabytkach i kulturze Krakowa
Autor: Michał Rożek
Wydawnictwo: PWN
Miejsce wydania: Warszawa, Kraków, 1993

Ikonografia kościoła Mariackiego i placu Mariackiego, Małego Rynku, ulic Mikołajskiej, Siennej i św. Krzyża w Krakowie
Autor: Iwona PodgórnikKęder, Waldemar Komorowski, Anna Zeńczak
Wydawnictwo: Muzeum Narodowe w Krakowie. Pracownia Ikonografii Krakowa, Universitas (Seria: Katalog Widoków Krakowa, t. 2)
Miejsce wydania: Kraków, 1999

Archiwum Państwowe w Krakowie 1951-1980
Autor: Aniela Kiełbicka
Wydawnictwo: Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych. Archiwum Państwowe w Krakowie, Państwowe Wydawnictwo Naukowe
Miejsce wydania: Warszawa, Łódź,1989

hasło: Kraków
Publikowany: Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, cz. III, zesz. 2, red. Franciszek Sikora, Wydawnictwo Secesja, Kraków, 1997

Kraków. Przewodnik dla zwiedzających miasto i jego okolice
Autor: Karol Estreicher
Wydawnictwo: nakładem Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, druk W. L. Anczyca i Spółki
Miejsce wydania: Kraków, 1938

Kraków. Przewodnik dla zwiedzających miasto i jego okolice, wyd. III rozszerzone
Autor: Karol Estreicher
Wydawnictwo: wyd. Łódzkie Zakłady Graficzne, Krajowa Agencja Wydawnicza (reprodukcja techniką fotooffsetową: nakładem Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Kraków 1938)
Miejsce wydania: Kraków, 1989

Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, z. 7: Województwo Krakowskie
Autor: Marian Kornecki, Andrzej Fischinger, Lepiarczyk Józef, Tadeusz Chrzanowski
Wydawnictwo: Ministerstwo Kultury i Sztuki, Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, PWN
Miejsce wydania: Warszawa, 1971

Archiwum Państwowe w Krakowie

Informacje praktyczne

Dostępność:

niedostępny

Lokalizacja:

miejscowość: Kraków

gmina: Kraków

powiat: Kraków

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 Lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności