Kaplica Firlejów przy kościele parafialnym pw. św. Mikołaja w Bejscach

Miejscowość Bejsce jest położona na północny wschód od Krakowa, w niewielkiej odległości od drogi prowadzącej do Sandomierza. Parafia w Bejscach wzmiankowana jest w dokumentach w latach 1325-1327, lecz jej początki sięgają zapewne XI w. Wcześniejszy kościół był prawdopodobnie budowlą drewnianą. Obecny, gotycki, powstał ok. połowy XIV w. jako fundacja rodziny Firlejów. Bejsce należały do tego rodu od początku XIV w. do lat 70. XVII. Następnie poprzez małżeństwo Firlejówny trafiły w ręce Potockich; później dziedzicami Bejsc był ród Badenich, a ostatnimi właścicielami – Byszewscy.

KAPLICA FIRLEJÓW PRZY KOŚCIELE PARAFIALNYM PW. ŚW. MIKOŁAJA W BEJSCACH, fot. M. Klag (MIK, 2007) CC BY SA 3.0

Kościół pw. św. Mikołaja jest jednonawową budowlą ceglaną, opiętą z zewnątrz przyporami i nakrytą wysokim, dwuspadowym dachem. Wnętrze XIV-wiecznego prezbiterium zdobi figuralna dekoracja malarska (1370-1380), a nakrywa je gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe. Skromnie zdobiona nawa ma XIX-wieczne sklepienie. Do jej południowej ściany przylega kaplica otwarta do nawy półkolistą arkadą. Nosi ona wezwanie Najświętszej Marii Panny, lecz ze względu na rolę, jaką pełni – kaplicy grobowej rodu Firlejów – nazywana jest Firlejowską. Ufundował ją wojewoda krakowski Mikołaj Firlej, dyplomata i poseł na dworze Stefana Batorego, a później Zygmunta III Wazy. Autorem kaplicy jest prawdopodobnie Tomasz Nikiel z Pińczowa. Wzniesiona w latach 1594-1601 budowla jest jednym z najwybitniejszych osiągnięć architektury manieryzmu.

Kaplica Firlejowska została zbudowana na planie kwadratu i nakryta kopułą z latarnią. Ten wyraźnie wyodrębniający się w architekturze typ kaplic kopułowych o przeznaczeniu mauzoleum rodowego wywodzi się od wawelskiej kaplicy Zygmuntowskiej. Z zewnątrz kaplica jest niezwykle oszczędnie dekorowana; jedynie na latarni kopuły można dostrzec nagromadzenie detali rzeźbiarskich. We wnętrzu proste i skromne podziały architektoniczne ścian kontrastują z bogato rzeźbionym kamiennym ołtarzem oraz nagrobkiem Mikołaja Firleja, przedstawionego tu w pełnej zbroi, i jego pierwszej żony, Elżbiety z Ligęzów. Postacie zmarłych klęczą, adorując krzyż znajdujący się pośrodku nich. Na architektonicznej obudowie nagrobka kłębią się plastycznie przedstawione fantastyczne stwory: skrzydlate smoki, węże i roślinno-zwierzęce hybrydy.

Tekst: B. Sanocka (2008)

Licencja CC-BY-SA 3.0

Kaplica Firlejów przy kościele parafialnym pw. św. Mikołaja w Bejscach

Nagrobki Firlejów z kręgu Padovana, Canavesiego i Santi Gucciego. (Streszczenie referatu wygłoszonego na zebraniu naukowym Oddziału Lubelskiego w dniu 10.XII.1964 r.)
Autor: Alicja Kurzątkowska
Publikowany: Biuletyn Historii Sztuki, wydawca: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1965, Rok XXVII, nr 2, s. 164-169

Mauzoleum Firlejów w Bejscach- wybitne dzieło „manieryzmu pińczowskiego”. (Kronika Stowarzyszenie Historyków Sztuki: Streszczenie referatu wygłoszonego na zebraniu naukowym Oddziału Wrocławskiego w dniu 10.XI. 1966 r.)
Autor: Alicja Kurzątkowska
Publikowany: Biuletyn Historii Sztuki, Warszawa 1968, Rok XXX, nr 1, s. 120-124, wydawca: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

Cztery centralne kaplice kopułowe z pocz. XVII w.
Autor: Jerzy Z. Łoziński
Publikowany: Biuletyn Historii Sztuki, Warszawa 1968, Rok XXX, nr 3, s. 300-326, wydawca: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

Polskie nagrobki renesansowe
Autor: Helena i Stefan Kozakiewiczowie
Publikowany: Biuletyn Historii Sztuki, Warszawa 1953, Rok XV, nr 1, s. 3-57, wydawca: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

Gotyckie malarstwo tablicowe Małopolski 1500 – 1540
Autor : Jerzy Gadomski
Wydawnictwo : Warszawa ; Kraków : Wydawnictwo Naukowe PWN. Oddział. –  131, [1] s., [217] s. tabl. : il. ; 30 cm.
Miejsce wydania : Warszawa, Kraków, 1995

Pomniki sztuki w Polsce, T.1 : Małopolska
Autor :  Zygmunt Jerzy  Łoziński
Wydawnictwo : Arkady- XXVII, 489 s., 3 mapy luz. : fot., pl., rys. ; 20 cm
Miejsce wydania : Warszawa, 1985

Sztuka Ziemi Krakowskiej
Autor : Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki
Wydawnictwo : Wydawnictwo Literackie, 743, [1] s. : il. ; 25 cm
Miejsce wydania : Kraków, 1982

Kaplica Firlejów przy kościele parafialnym pw. św. Mikołaja w Bejscach

Informacje praktyczne

Dostępność:

ograniczona dostępność

Dane teleadresowe:

adres: Bejsce 232

gmina: Bejsce

powiat: kazimierski

GPS: GPS N: 50° 14' 19" E: 20° 35' 55"

gospodarz: Parafia pw. św. Mikołaja w Bejscach

www: http://www.parafiabejsce.pl

e-mail: [email protected]

telefon: 41 351 10 30

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 Lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności