przeskocz do treści

Dom z Basztą w Bieczu, fot. K. Schubert, MIK 2020

Dom z Basztą w Bieczu

XXII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego. Brzmi dobrze

Dom Barianów-Rokickich (Dom z Basztą), tzw. Stara Apteka, stoi przy ulicy Węgierskiej, w sąsiedztwie okazałej Kolegiaty Bożego Ciała. Kamienica przylega do baszty obronnej z XIV wieku, połączonej z systemem murów obronnych, które wzmacniały średniowieczny system fortyfikacyjny Biecza. Baszta zwana jest też rajcowską, ponieważ to rajcowie bieccy zobowiązani byli do jej obrony w razie zagrożenia z zewnątrz.

Dwukondygnacyjną kamieniczkę w ciągu wieków kilkakrotnie przebudowywano. Od początku miała charakter obronny, o czym świadczą otwory strzelnicze w zachodniej części strychu. Budynek jest zwieńczony renesansową attyką (odbudowaną podczas remontu w XX wieku) i nakryty wklęsłym dachem – jego połacie nachylone są do wewnątrz budynku, a woda odprowadzana specjalnym systemem rynien. W Domu z Basztą zachowały się renesansowe nadproża i pierwotny układ pomieszczeń na różnych poziomach.

Dom wybudowany został w 1523 roku. W dwadzieścia cztery lata później Barbara Uździeniczka sprzedała go Marcinowi Barianowi-Rokickiemu – aptekarzowi, rajcy i burmistrzowi Biecza. Najpierw on sam, a później członkowie jego rodziny prowadzili tu aptekę. W 1683 roku budynek wraz z apteką przeszedł na własność Mikołaja Akierbama,męża Katarzyny Rokickiej (praprawnuczki Marcina). Pod koniec XVII wieku Starą Aptekę kupił starosta libuski Jan Rey z Nagłowic i budynek przestał pełnić rolę apteki. W kolejnych wiekach właściciele kamienicy zmieniali się kilkakrotnie. W 1963 roku Dom z basztą został wykupiony przez władze miejskie Biecza i przeszedł na własność miasta.

Po trwających ponad 10 lat pracach renowacyjno-konserwatorskich według projektu Andrzeja Krzyżanowskiego, w 1978 oku nastąpiło otwarcie Domu z Basztą jako obiektu muzealnego. W ramach remontu przywrócono kamienicy oryginalny, renesansowy wygląd. We wnętrzach urządzono wystawę związaną z aptekarstwem, na którą składają się eksponaty pozyskane w ramach prac archeologicznych. Ponadto ekspozycję wzbogaciły okazy z bieckiej apteki Fusków i apteki w Brzostku, w której pracował Ignacy Łukasiewicz. W kamienicy urządzona została także wystawa poświęcona tradycjom muzycznym Biecza i regionu. Natomiast na pięciu poziomach baszty rajcowskiej prezentowane są wyroby dawnych rzemiosł bieckich.

Dom z Basztą jest jednym z oddziałów Muzeum Ziemi Bieckiej – obok Kromerówki, Baszty kowalskiej oraz Turmy pod wieżą ratuszową.

Wielogłos 

Biecz – urocze miasteczko na południowo-wschodnim krańcu Małopolski jest prawdziwym rajem dla miłośników dawnej architektury, ale nie tylko. Wystarczy wejść do wnętrz kilku zabytkowych domów, w których dziś znajdują się oddziały muzealne, czy zajrzeć do bieckiej kolegiaty, by zachwycić się ich kunsztownym wyposażeniem.

Pośród licznych przedmiotów chyba najbardziej tajemniczym jest pulpit muzyczny z 1633 roku, niegdyś służący do podtrzymywania ksiąg z zapisem nutowym. Na pulpicie wyrzeźbiono sceny muzykowania orkiestry zasobnej w często nieznane nam dziś instrumenty, i to właśnie orkiestry miejscowej z Biecza. Ale w zbiorach bieckiego muzeum odnajdziemy także inne przedmioty: liry korbowe, skrzypce, cytry, lutnie, basy, kołatki i okaryny, a nawet organy wykonane samodzielnie przez artystę-samouka. Jak wyglądał dawny Biecz, jakimi dźwiękami wybrzmiewało miasto i region?

Pomogą nam to wyobrazić sobie muzykolog i historyk sztuki Jakub Puchalski oraz Marta Bartuś, Grzegorz Szary i Rafał Poniewierka – dyrektorka i pracownicy Muzeum Ziemi Bieckiej.

Widziałeś film? Wypełnij ankietę!

Film zrealizowany w ramach XXII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego. Dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu Kultura w sieci.

Dom z Basztą w Bieczu

Wacław Bugno, Biecz: Miasto Królewskie, Biecz, 2005

Witold Fusek, Biecz i dawna ziemia biecka na tle swych legend, bajek, przesądów i zwyczajów, Biecz 1998 (I wydanie 1939)

Magdalena Kotulska, Przyczynek do dziejów ołtarza cechu sukienników w kościele farnym w Bieczu: cejsh.icm.edu.pl › bwmeta1.element.ojs-doi-10_15633_fhc_3320

Andrzej Piecuch, Gorlicka ósemka: przewodnik, Nowy Sącz

Tadeusz Ślawiński, Biecz i okolice, Warszawa 1973

Stanisław Tomkowicz, Inwentaryzacya zabytków Galicyi zachodniej. Powiat gorlicki, Kraków 1900

https://docplayer.pl/44869123-Prace-konserwatorskie-w-bieczu-w-ostatnim-dziesiecioleciu.html 

Dom z Basztą w Bieczu

Informacje praktyczne

Dostępność poza Dniami Dziedzictwa:

dostępny

Dane teleadresowe:

adres: ul. Węgierska 1, Biecz

gmina: Biecz

powiat: gorlicki

gospodarz: Muzeum Ziemi Bieckiej

www: http://www.muzeum.biecz.pl/

e-mail: [email protected]

telefon: 13 44 71 328

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 Lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności