Pałac Spiski w Krakowie

O Pałacu Spiskim łatwiej byłoby powiedzieć, czego tam nie było, niż wymienić wszystkie ważne osoby, instytucje i firmy, które miały do czynienia z tym obszernym gmachem zmieniającym się w każdym niemal stuleciu, i to nie raz. W formie zbliżonej do dzisiejszej powstał około 1700 roku, w wyniku połączenia dwóch wcześniejszych kamienic: pierwotnego Pałacu Spiskiego i Kamienicy Schedlowskiej. Spróbujmy jednak pokusić się o wymienienie przynajmniej tych najważniejszych lokatorów. Stary Pałac Spiski to kamienica, która należała do wielu rodów, m.in. do: Salomonów, Maciejowskich, Wesselényich (Wiesielinów), Lubomirskich. Właścicielami kamienicy nazywanej Schedlowską byli zaś Bethmanowie (Betmanowie), Friezerowie, Zimmermanowie i drukarze Schedlowie. Można powiedzieć, że w pałacu złożonym z dwóch budynków rozwijały się dwie gałęzie sztuki: sławne na całą Polskę drukarstwo i nie mniej sławny teatr, który zapoczątkowali tu Lubomirscy w 1725 roku. Działalność teatralną w XIX wieku kontynuował starosta brzegowski, znany w Krakowie przedsiębiorca Jacek Kluszewski. Od początku XX wieku na parterze i pierwszym piętrze pałacu działa obecna tu do dziś restauracja „U Hawełki”, przeniesiona z sąsiednich Krzysztoforów. Częścią Hawełki była też tzw. Sala Tetmajerowska w oficynie na piętrze. W pałacu działał sklep delikatesowy „Pod Palmą” i pierwsze krakowskie kino Kineton. Mieściły się tu też: zakład fotograficzny Józefa Kuczyńskiego, Wyższe Gimnazjum Żeńskie im. Królowej Jadwigi, sklep z wyrobami papierniczymi Jana Fischera, salon sprzedaży fortepianów Władysława Bolońskiego, delikatesy Juliusza Grossego i wiele, wiele innych firm, mieszkań, biur. Podczas Dni Dziedzictwa nie ominiemy wspomnianych wątków, najwięcej miejsca poświęcimy jednak dziejom drukarzy Schedlów, których podpisem, czyli drukarskim sygnetem, był znak: ręka Boska trzymająca kulę ziemską i napis: „Nil sine Deo”.