Przeskocz do treści

Zabudowa miasta Sławków

Sławków, miasto położone nad Białą Przemszą, na granicy ziemi krakowskiej i Śląska, było w średniowieczu ważnym punktem na szlaku handlowym z Wrocławia do Krakowa. Pierwsza pisana wiadomość o nim datowana jest na 1220 r., kiedy ufundowano tutaj szpital dla górników. Sławków uzyskał prawa miejskie pomiędzy 1279 (wymieniany jako wieś biskupia) a 1286 r. (wtedy pisano już o nim: miasto). Od XIII w. do 1790 r. stanowił własność biskupów krakowskich.

ZABUDOWA MIASTA SŁAWKÓW, fot. M. Klag (MIK, 1999) CC BY SA 3.0
ZABUDOWA MIASTA SŁAWKÓW, fot. M. Klag (MIK, 1999) CC BY SA 3.0

Pod koniec XIII w., z inicjatywy biskupa krakowskiego Jana Muskaty, Sławków został opasany murem i przekształcony w twierdzę. W XIV w. był ośrodkiem klucza sławkowskiego należącego do biskupów oraz siedzibą dekanatu, przeniesionego później do Bytomia. Upadek miasta nastąpił wraz z wyczerpaniem się tutejszych złóż kruszców oraz w wyniku licznych najazdów i pożarów. Sławków znajdował się pod zaborem pruskim, potem austriackim, w latach 1807-1815 pozostawał w granicach Księstwa Warszawskiego, a później – pod zaborem rosyjskim. Prawa miejskie utracił dwukrotnie: po powstaniu styczniowym (na niemal sto lat, do 1958 r.) oraz w 1977 r., kiedy to przyłączono go Dąbrowy Górniczej. Obecnie, od 1984 r., jest znów miastem.
Sławków zachował średniowieczny układ przestrzenny, z centralnie położonym kwadratowym rynkiem i wychodzącymi z jego naroży ulicami. Obwarowania miejskie zostały zniesione, ale ich zarys jest czytelny. Do najstarszych obiektów w mieście należy kościół parafialny oraz pozostałe po wieloletnich rządach biskupów relikty XIII-wiecznego, murowanego zamku, znajdującego się w południowo-wschodniej części miasta.

Zachowaną zabudowę miejską z XVIII-XIX w. charakteryzują podcienia o murowanych kolumnach oraz łamane dachy polskie. Najwięcej tego typu domów zachowało się przy rynku. Należy do nich parterowy, murowany budynek z przełomu XVIII i XIX w., posadowiony na murowanych piwnicach i nakryty dwuspadowym dachem; obecnie mieści się w nim Muzeum Regionalne. Pod numerem 22 znajduje się zbudowany w 1857 r., drewniany dom o konstrukcji zrębowej, potynkowany, nakryty dwuspadowym dachem wspartym na czterech murowanych kolumnach. Także przy rynku znajduje się XVIII-wieczna drewniana karczma, nakryta łamanym dachem gontowym. Jej szeroki podcień wspiera się na sześciu okrągłych kolumnach, a na podwórko prowadzą dwie bramy: wjazdowa i wyjazdowa. Dzisiaj, jak przed wiekami, gości w swych progach podróżnych.

Tekst: B. Sanocka (2008)

Dane teleadresowe:

adres: Sławków

gmina: Sławków

powiat: będziński

GPS: N: 50° 17' 54", E: 19° 23' 18"

gospodarz: Urząd Miasta i Gminy Sławków

www: http://www.slawkow.pl/pl

e-mail: [email protected]

telefon: 32 293 15 52

Obiekty w pobliżu: