Zespół Tarnowskich Wodociągów

W starożytności miasta lokowano zazwyczaj w bezpośredniej bliskości źródeł wody. Zdarzało się, że nie było to możliwe, wtedy konieczne stawało się transportowanie wody za pomocą akweduktu do publicznych fontann, łaźni, a czasem domów zamożnych ludzi. Dostarczanie czystej wody łączyło się z koniecznością odprowadzania ścieków. Wykorzystywano do tego siłę grawitacji. Udowodniono, że w niektórych domach w dolinie Eufratu w połowie III tysiąclecia p.n.e. występowały spłukiwane toalety i umywalnie. Wraz z upadkiem wielkich cywilizacji zmniejszyła się dbałość o higienę. Dopiero powiązanie wybuchów wielkich epidemii z niedostatecznym stopniem zachowania higieny doprowadziło do budowy i udoskonalania sieci wodociągowych.

ZESPÓŁ TARNOWSKICH WODOCIĄGÓW (przepompownia w Świerczkowie), fot. J. Nowostawska-Gyalókay (MIK, 2013) CC BY SA 3.0

W średniowiecznej Europie z powodu surowych zim stosowano drewniane rurociągi, które prowadzono pod ziemią. Nie inaczej rzecz się miała w Tarnowie. Pierwszą wzmiankę o istnieniu wodociągu i kanalizacji w mieście zanotowano w 1465 roku. W 1642 roku dokonano częściowej wymiany drewnianych rur wodociągowych, szersze wzmianki o ostatniej wymianie rur zanotowano pod koniec XIX wieku. Tarnów powiększał się i potrzebował więcej czystej wody, a tymczasem balneolog i chemik Karol Trochanowski w 1879 roku w pracy o chemicznym rozbiorze tarnowskich wód studziennych i rzecznych wykazał szkodliwość korzystania ze studzien miejskich. Ekspertyza ta, ciągłe spory o wodę w piątki pomiędzy gminą żydowską a katolickimi mieszkańcami miasta, a nade wszystko epidemia duru brzusznego w 1899 roku, doprowadziły do podjęcia decyzji o budowie nowoczesnego wodociągu. 24 listopada 1910 roku burmistrz Tarnowa, Tadeusz Tertil, dokonał uroczystego otwarcia wodociągu, którego autorami byli: początkowo, w fazie projektowania, Maksymilian Matakiewicz, a następnie Zygmunt Ursini. Obok ujęcia w Krzyżu tarnowskie wodociągi wybudowały wówczas ujęcie w pobliskim Świerczkowie. 15 stycznia 1911 roku oddano wodociąg do pełnej eksploatacji.

Tekst: J. Nowostawska-Gyalókay (2014)

 

Zespół Tarnowskich Wodociągów

Adamczewski J., Mała encyklopedia Krakowa, Kraków 1997.

Bator J., Wojna galicyjska, Kraków 2005.

Bieniarzówna J., Małecki J.M., Dzieje Krakowa, t. 3: Kraków w latach 1796–1918, Kraków 1979.

Dąbrowski J., Historia powszechna, cz. I: Wielka Wojna 1914–1918, Warszawa 1937.

Iwaniec R., Tarnów i jego okolice w legendach, (dostęp: 10 lutego 2014).

Molnár F., Galicja 1914–1915. Zapiski korespondenta wojennego, Warszawa 2012.

Najlepszy Przyjaciel Żołnierza. Kalendarz na rok 1915, Wimperk (Winterberg, Czechy).

Polski słownik biograficzny, hasła: Władysław Długosz (t. 5, Kraków 1939–1946), Jan Goetz-Okocimski (t. 8, Kraków 1959–1960).

Rzepecki T., Historia tarnowskich wodociągów i kanalizacji od drugiej połowy XV wieku do 2010 (w stulecie powstania nowoczesnego wodociągu), Tarnów 2010.

Szewczyk F., Tarnów podczas inwazji rosyjskiej od 10 listopada 1914 r. do 5 maja 1915 r., Tarnów 1932.

Tarnów w czasach burmistrza Tedeusza Tertila. Osiągnięcia miasta w okresie autonomii galicyjskiej i początkach II Rzeczypospolitej, red. P. Juśko, Tarnów 2007.

Zespół Tarnowskich Wodociągów

Informacje praktyczne

Dostępność:

ograniczona dostępność

Dane teleadresowe:

adres: ul. G. Narutowicza 37, 33-100 Tarnów

gmina: Tarnów

powiat: Tarnów

GPS: N: 50° 0' 30" E: 20° 59' 13"

gospodarz: Tarnowskie Wodociągi Sp. z o.o.

e-mail: wojtal@tw.tarnow.pl

telefon: 14 623 53 72

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności