Zamek w Wiśniczu

Nad zabudowaniami Nowego Wiśnicza dominuje wzniesiony na rozległym wzgórzu zamek. Pierwotna, gotycka budowla powstała tutaj w XV w. dzięki Kmitom herbu Szreniawa, do których Wiśnicz należał już w XIV w. Wcześniej osada wymieniana w dokumentach w 1242 r. była własnością klasztoru w Staniątkach. Rozbudowany w 1. poł. XVI w. staraniem Piotra Kmity zamek przybrał formę renesansowej rezydencji.

Zamek w Wiśniczu, fot. J. Nowostawska-Gyalókay (MIK, 2016) CC BY SA 3.0

W 1593 r. zamek odkupił Sebastian Lubomirski, który chciał go przeznaczyć na siedzibę rodu. W latach 20. XVII w. syn Sebastiana, Stanisław, przekształcił renesansowy budynek w okazałą, wczesnobarokową rezydencję i zarazem warownię. Pracami kierował nadworny architekt Lubomirskich, Maciej Trapola.
Zniszczony i zrabowany w czasie najazdu szwedzkiego zamek zmieniał wielokrotnie właścicieli, by w 1901 r. powrócić w ręce Lubomirskich. Prace konserwatorskie rozpoczęto jeszcze w okresie międzywojennym, a po przejęciu zamku przez państwo w 1945 r. były kontynuowane. Obecnie obiekt znajduje się pod opieką Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu i stanowi jego oddział. Część pomieszczeń zajmuje hotel „Kmita”.

Zamek otaczają fortyfikacje typu włoskiego w formie pięcioboku z bastionami na narożnikach. W bastionach mieściły się kazamaty, sale dla załogi i stajnie nakryte dachami lub nasypami ziemnymi. Od strony wschodniej znajduje się trójdzielna brama z większym, sklepionym półkoliście, środkowym wjazdem dla wozów. Bramę zdobią kolumny, belkowanie i woluty, a w jej zwieńczeniu znajduje się tablica z napisem dotyczącym rozbudowy zamku oraz herb Lubomirskich.
Mieszczący się pośrodku systemu obronnego zamek jest murowaną, czteroskrzydłową budowlą z czterema wieżami w narożach i piątą pośrodku skrzydła północnego. Wewnątrz zamku znajduje się dziedziniec z krużgankami i okrągłą klatką schodową w północno-wschodnim narożniku. Nieodzownym elementem zamku pełniącego rolę rodowej siedziby była kaplica z kryptą. Znajduje się ona w skrzydle wschodnim, a zdobią ją wewnątrz stiuki Jana Chrzciciela Falconiego. W salach zamku można podziwiać piękne i niezwykle cenne wyposażenie: kamienne i marmurowe portale, kominki, sztukaterie i malowidła ścienne, a w krypcie pod kaplicą – sarkofagi Lubomirskich.

Tekst: B. Sanocka (2008)

Zamek w Wiśniczu

Informacje praktyczne

Dostępność:

dostępny

Dane teleadresowe:

adres: Nowy Wiśnicz

gmina: Nowy Wiśnicz

powiat: bocheński

GPS: N: 49° 55' 2", E: 20° 28' 8"

gospodarz: Muzeum Ziemi Wiśnickiej

www: http://www.zamekwisnicz.pl/?page_id=3

e-mail: muzeum.ziemi.wisnickiej@gmail.com

telefon: 14 612 85 89

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności