Osada młynarska Boroniówka w Grodzisku

W przeszłości Prądnik nazywany był „życiodajną tętnicą” Krakowa. Określenie to zawdzięcza zapewne istnieniu dużej liczby zakładów wodnych, zlokalizowanych wzdłuż jego koryta i napędzanych siłą przepływającej wody. Były to głównie kuźnie, papiernie, folusze, gdzie obrabiano sukno, szabelnie, w których wykonywano białą broń, browary, gorzelnie oraz prochownie, tartaki i młyny wodne, stanowiące niegdyś bardzo istotne zaplecze przemysłowe i spożywcze Krakowa.

OSADA MŁYNARSKA BORONIÓWKA W GRODZISKU, fot. W. Szczekan (MIK, 2016) CC BY SA 3.0

Na malowniczo położoną zagrodę Boroniówka w Grodzisku, należącą do rodziny Piwowarskich, składa się oprócz młyna także działający tartak wodny, stodoła i dawny dom młynarza wyposażony w piec chlebowy.

Historia tego miejsca sięga prawdopodobnie XV wieku. Jego pierwszymi właścicielkami były siostry klaryski z pobliskiej Skały. Siostry cieszyły się królewskimi przywilejami, w związku z czym zakładały wsie, budowały browary i młyny, które najczęściej oddawały w dzierżawę w zamian za opłatę w zbożu i kaszy. Wiemy, że w pierwszej połowie XIX wieku klaryski przekazały młyn i tartak wodny w arendę rodzinie Boroniów. Niestety w drugiej połowie XX wieku nastąpiło gwałtowne załamanie się młynarstwa w Dolnie Prądnika na skutek wprowadzenia bardzo niekorzystnego prawa gospodarczego. Zagroda będąca w rękach kolejnego pokolenia Boroniów zaczęła popadać w ruinę. Sytuacja ulega zmianie dopiero kilka lat temu, gdy osadę kupiła rodzina Piwowarskich. Podnieśli oni gospodarstwo z ruiny i, co najważniejsze, uruchomili młyn i tartak wodny. Dzięki ich zapałowi i pasji udało się przywrócić kilkusetletnią młynarską tradycję tego miejsca.

Tekst: P. Kasprzycka (2016)

Osada młynarska Boroniówka w Grodzisku

Dietl J., Uwagi nad zdrojowiskami krajowymi ze względu na ich skuteczność, zastosowanie i urządzenie, Kraków 1858.

Dietl J., Zakład hydropatyczny w Ojcowie, Kraków 1858.

Grabowski A., Historyczny opis miasta Krakowa i jego okolic, Kraków 1822.

Mierzyński Z., Ojców. Uzdrowisko klimatyczne leśno-górskie, Kraków 1895.

Myczkowski Z., Oremus W.F., Zespoły młynarskie w krajobrazie Doliny Prądnika, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury” 1985, t. 19.

Przeździecki A., Przewodnik po Ojcowskiej Dolinie, Warszawa 1860.

Sander E., Błogosławiona Salomea i klasztory Klarysek w ZawichościeSkale i Krakowie do końca XV wieku, Kraków 2015.

Waga A., Taczanowski W., Stronczyński K., Sprawozdanie z podróży naturalistów odbytej w r. 1854 do Ojcowa [reprint z „Biblioteki Warszawskiej” 1855 i 1857], wstęp prof. dr hab. J. Pawłowski, Ojców 2006.

www.ojcowskiparknarodowy.pl

Załuski W., Ojców. Kartka z dziejów doliny Prądnika, Warszawa 1903.

Ziarkowski D., Dzieje kaplicy pw. św. Józefa Rzemieślnika w Ojcowie w świetle zachowanych źródeł, „Prądnik. Prace i Materiały Muzeum prof. Władysława Szafera” 2015, t. 25.

Żółciak J., Budownictwo młynarskie na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego. Wybrane problemy architektury, w: Zróżnicowanie i przemiany środowiska przyrodniczo-kulturowego Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, t. 2, Kultura, red. J. Partyka, Ojców 2004.

 

Osada młynarska Boroniówka w Grodzisku

Informacje praktyczne

Dostępność:

dostępny

Dane teleadresowe:

adres: Grodzisko 22, Skała

gmina: Skała

powiat: krakowski

GPS: N: 50°13’20” E: 19°49’58”

gospodarz: właściciel prywatny

www: http://www.boroniowka.pl/pl

e-mail: osada@boroniowka.pl

telefon: 12 380 11 09

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności