Muzeum Narodowe w Krakowie – Gmach Główny

Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie, zwany też Nowym Gmachem, swój architektoniczny kształt zawdzięcza projektowi opracowanemu w latach trzydziestych XX wieku. Zamiar budowy nowej siedziby najstarszego (powołanego do życia w 1879 roku) polskiego muzeum pojawił się zaraz po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Muzeum stanowiące w zamierzeniach „pomnik wolności” miało mieścić się przy realizowanych właśnie, reprezentacyjnych Alejach Trzech Wieszczów.

Muzeum Narodowe w Krakowie – Gmach Główny, fot. J. Nowostawska-Gyalókay (MIK, 2016) CC BY SA 3.0

Klasycyzująca, monumentalna, symetryczna bryła budynku opracowana została w wyniku konkursu ogłoszonego w 1933 roku. Jednak jego program funkcjonalny i plan muzeum zostały przygotowane wcześniej przez ówczesnego dyrektora Muzeum Feliksa Koperę i architekta Adolfa Szyszko-Bohusza. Zrealizowany gmach zyskał żelbetową, szkieletową konstrukcję, elewacje obłożone eleganckim piaskowcem, monumentalne wejście od strony południowej.

Jego przysadzista bryła zrównoważona została wertykalnymi podziałami ścian. Od północy do gmachu przylegać miał pierwotnie dziedziniec, pośrodku którego planowano wzniesienie rotundy mieszczącej projekty witraży wawelskich Stanisława Wyspiańskiego i inne pamiątki patriotyczne. Do wybuchu drugiej wojny światowej budynek został zrealizowany w ok. 60 procentach. Podczas okupacji służył Niemcom jako kasyno wojskowe. Po 1945 roku kontynuowano wznoszenie gmachu, otwartego dla zbiorów w latach pięćdziesiątych XX wieku. Prace przy realizacji gmachu przeciągały się jednak do lat osiemdziesiątych. Obecnie w Gmachu Głównym zobaczyć można kolekcję polskiej sztuki XX wieku, rzemiosła artystycznego oraz galerię militariów, a także wystawy czasowe.

Wraz z zakupem w 2017 roku na potrzeby Muzeum sąsiedniego gmachu dawnego hotelu Cracovia, zbudowanego w 1965 roku według projektu Witolda Cęckiewicza, pojawiła się szansa na stworzenie kompleksowego rozwiązania urbanistycznego – przestrzeni o wyjątkowej wartości architektonicznej i społecznej. W nowej części Muzeum ma zostać pomieszczona między innymi kolekcja designu i architektury.

Tekst: Dorota Jędruch, Muzeum Narodowe w Krakowie (2017)

Muzeum Narodowe w Krakowie – Gmach Główny

Błońska D., O Muzeum Narodowym w Krakowie w czasie drugiej wojny światowej, „Klio. Czasopismo poświęcone dziejom Polski i powszechnym”, http://dx.doi.org/10.12775/KLIO.2014.005

Konkurs na architektoniczne opracowanie gmachu Muzeum Narodowego w Krakowie i urbanistyczne rozwiązanie otoczenia budynku, „Architektura i Budownictwo”1934, nr 1, s. 26–29, tekst dostępny online: http://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/2259/09arbud36_nr_11.pdf (dostęp: kwiecień 2017)

Kraków buduje Muzeum Narodowe, [monografia wydana nakładem Komitetu Budowy Muzeum Narodowego w Krakowie], Kraków 1935, http://www.kaiu.pan.pl/images/stories/32010_pdf/M.Wodarczyk.pdf (dostęp: kwiecień 2017)

Męcikiewicz R., Architektura: Kraków – Muzeum Narodowe, http://majtra.blogspot.com/2010/03/architektura-krakow-muzeum-narodowe.html (dostęp: kwiecień 2017)

Siedemdziesiąt lat Gmachu Głównego Muzeum Narodowego w Krakowie, red. E.
Ryżewska-Kulawik, Kraków 2004

Włodarczyk M., Nowy Gmach Muzeum Narodowego w Krakowie. Z dotychczasowych
dziejów, zwroty historii
, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki” 2010, t. 55, nr 3, s. 37–48, tekst dostępny online: http://www.kaiu.pan.pl/images/stories/32010_pdf/M.Wodarczyk.pdf (dostęp: kwiecień 2017).

Muzeum Narodowe w Krakowie – Gmach Główny

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności