Katedra pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Tarnowie

Dogodne położenie Tarnowa na szlaku handlowym sprawiło, że wyrósł on na znaczący ośrodek gospodarczo-administracyjny i artystyczny. Przez wieki był miastem prywatnym, należącym do Leliwitów. W 1330 r. wojewoda krakowski Spicymir Leliwa uzyskał od króla Władysława Łokietka akt lokacyjny, pozwalający przekształcić istniejącą osadę w miasto na prawie magdeburskim. Ostatnim właścicielem Tarnowa był książę Eustachy Sanguszko, który w 1787 r. zrzekł się władzy nad miastem.

KATEDRA PW. NARODZENIA NAJŚWIĘTSZEJ MARII PANNY W TARNOWIE, fot. M. Klag (MIK 2000) CC BY SA 3.0

Na północny zachód od Rynku znajduje się prostokątny plac Katedralny, przy którym stoi katedra, górująca wieżą nad miastem. Tę gotycką budowlę wzniesiono ok. 1400 r., a w kolejnych wiekach rozbudowywano i upiększano. Kościół ma formę bazyliki, z węższym niż nawa, wielobocznie zakończonym prezbiterium i kwadratową, pięciokondygnacyjną wieżą przy ścianie zachodniej.

Katedra ma w sobie wiele artystycznych śladów minionych epok. Najlepiej widać je w kolejno dobudowywanych kaplicach i kruchtach, które z czasem utworzyły nawy boczne świątyni. Zachwycają zwłaszcza gotyckie, misterne sklepienia gwiaździste w kaplicach Rozesłania i św. Anny oraz w kruchcie południowej.
Nagrobki w tarnowskiej katedrze wyróżniają się wysokim poziomem artystycznym, często wykonywali je najsłynniejsi mistrzowie pracujący dla dworu królewskiego. Prezentowane są tu style od gotyku po wiek XX. Jednym ze starszych jest nagrobek Barbary z Rożnowa z początku XVI w., przedstawiający leżącą postać kobiecą w architektonicznym obramieniu. Łączy on w sobie gotycką jeszcze formę z renesansową treścią. W pełni renesansowy jest nagrobek Barbary z Tęczyńskich Tarnowskiej (ok. 1527-1530), uważany za jedno z piękniejszych przedstawień kobiety w sztuce polskiej. Jego autorem jest prawdopodobnie Bartłomiej Berecci, a obramienie wykonał Jan Maria Padovano. Dziełem Padovana jest także piętrowy nagrobek hetmana Jana Tarnowskiego (zm. 1561) i jego syna Jana Krzysztofa (zm. 1567). Przykładem dzieła manierystycznego może być nagrobek Ostrogskich, wykonany z wielobarwnych marmurów i alabastru, z klęczącymi postaciami zmarłych. Powstał on w latach 1612-1620, prawdopodobnie w pracowni Wilhelma van den Blocke’a. Warto jeszcze obejrzeć marmurowy nagrobek Eustachego Sanguszki (zm. 1903), wykonany przez znakomitego rzeźbiarza Antoniego Madeyskiego.

Tekst: B. Sanocka (2008)

Licencja CC-BY-SA 3.0

Katedra pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Tarnowie

Dzieje sztuki
Autor : Marian Kornecki                                                                                  Publikowany : Województwo tarnowskie : monografia / pod red. Jadwigi Warszyńskiej ; Polska Akademia Nauk – Oddział w Krakowie. Komisja Nauk Geograficznych, Wrocław : Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydaw. Polskiej Akademii Nauk, 1988, s. 167 – 177

Katedra, niegdyś kollegiata w Tarnowie wraz z krótką wzmianką o innych kościołach tarnowskich. Szkic historyczny na pamiątkę 500. rocznicy istnienia tegoż kościoła
Autor: Franciszek Herzig
Wydawnictwo: Magistrat Miasta Tarnowa
Miejsce wydania: Tarnów, 1900

Grobowce rodziny Tarnowskich w kościele katedralnym w Tarnowie
Autor: Józef [Edward] Dutkiewicz
Wydawnictwo: nakładem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Tarnowie, wyd. Magistrat Miasta Tarnowa, Druk. Zygmunta Jelenia pod zarządem Wł. Mroza
Miejsce wydania: Tarnów, 1932

Tarnów
Red.: Stanisław Żmudziński
Wydawnictwo: Krajowa Agencja Wydawnicza
Miejsce wydania: Kraków, 1975

hasło: Tarnów
Publikowany: Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. XII, red. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Warszawa, 1892

Sztuka Krakowa
Autor : Tadeusz Dobrowolski
Wydawnictwo : Wydawnictwo Literackie, wyd. V, (red.) Władysław Leśniewski
Miejsce wydania : Kraków, 1978

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. XII
Wydawnictwo: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, (przedruk z oryg., Druk. Wieku, 1892)
Miejsce wydania: Warszawa, 1977

Zabytki na trasach turystycznych województwa krakowskiego
Red. : Janusz Smólski
Wydawnictwo : Krajowa Agencja Wydawnicza RSW „Prasa – Książka – Ruch”, [120] s., [1] k. tabl. złoż : fot., il., mapa ; 30 cm
Miejsce wydania : Kraków, 1975

Atlas zabytków architektury w Polsce
Autor: Jerzy Zygmunt Łoziński, Adam Miłobędzki
Wydawnictwo: „Polonia”
Miejsce wydania: Warszawa, 1967

Pomniki sztuki w Polsce, T.1 : Małopolska
Autor :  Zygmunt Jerzy  Łoziński
Wydawnictwo : Arkady- XXVII, 489 s., 3 mapy luz. : fot., pl., rys. ; 20 cm
Miejsce wydania : Warszawa, 1985

Katalog zabytków sztuki w Polsce : T. 1: Województwo Krakowskie, [1] Tekst, [2] Ilustracje
Red. : Jerzy Szablowski
Wydawnictwo : Państwowy Instytut Sztuki. Dział Inwentaryzacji Zabytków
Miejsce wydania : Warszawa, 1953

Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, z. 7: Województwo Krakowskie
Autor: Marian Kornecki, Andrzej Fischinger, Lepiarczyk Józef, Tadeusz Chrzanowski
Wydawnictwo: Ministerstwo Kultury i Sztuki, Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, PWN
Miejsce wydania: Warszawa, 1971

Sztuka Ziemi Krakowskiej
Autor : Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki
Wydawnictwo : Wydawnictwo Literackie, 743, [1] s. : il. ; 25 cm
Miejsce wydania : Kraków, 1982

Katedra pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Tarnowie

Informacje praktyczne

Dostępność:

ograniczona dostępność

Dane teleadresowe:

adres: Plac Katedralny, Tarnów

gmina: Tarnów

powiat: Tarnów

GPS: N: 50° 0' 46", E: 20° 59' 14"

gospodarz: Parafia pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Tarnowie

www: http://www.katedra.tarnow.opoka.org.pl/index.html

e-mail: tarnow_katedra@diecezja.tarnow.pl

telefon: 14 622 24 50

Obiekty w pobliżu:

MAŁOPOLSKI INSTYTUT KULTURY W KRAKOWIE, ul. 28 lipca 1943 17c, 30-233 Kraków, tel.: +48 12 422 18 84, 631 30 70, 631 31 75, NIP: 675 000 44 88 | Projekt i wykonanie | Polityka prywatności